Dans iedere dag in 2016

Mijn beste wensen voor al mijn lezers, vrienden, familie en kennissen: Ik wens dat 2016 jullie veel voorspoed, geluk, wijsheid en goede gezondheid mag brengen. Ga wijs om met je angsten, bedenk hoe zot de meeste van je angsten zijn, maak je korte lontje langer. Ga wijs om met onze planeet, bedenk dat een ander nog kan gebruiken wat jij weggooit, sorteer het, weggooien is iets opbergen voor de toekomst. Ga wijs om met je geld, iedere euro die je krijgt is een euro die je weg kunt geven, wees aan beide kanten zorgvuldig, ga nooit zo maar voor de laagste prijs, bedenk dat anderen ook moeten kunnen leven. Ga wijs om met mensen, bedenk dat we met 7 miljard zijn en dat ons aantal op de planeet groeit, we leven langer en we zijn langer gezond, dat vraagt iets van ons, liefde is het enige juiste antwoord op die vraag.

Als ik één advies mag geven: blijf jezelf.

Laat een ander niet voor je dromen/delen/denken/doen, geen politicus, geen docent, geen coach, geen journalist, geen kunstenaar, geen pastor of dominee, geen profeet weet beter dan jij, wie je bent en wie jij wilt zijn. Niemand stuurt jou. Jij bent zelf verantwoordelijk. Wat een ander doet is zijn of haar karma/dromen/delen/denken/doen, wat jijzelf doet is jouw karma/dromen/delen/denken/doen. Jouw karma is het enige dat je werkelijk en in alle vrijheid kan beïnvloeden, gebruik je karma zoals jij dat wilt. Hou zoveel mogelijk van jezelf, denk positief over jezelf. Heb vertrouwen. Wees zo naief als je kunt zijn. Alle angsten die je voelt kunnen je leiden in een richting die je niet in wilt. Angsten, ook al moet je soms naar ze luisteren, zijn niet de beste raadgevers. Overmeester jezelf en wordt meester. Ieder geloof, iedere wetenschap, ieder gevoel dat je raakt, maakt van jou een slaaf, een leerling of een knecht. Zie je medemens als (met)gezel respecteer elkaar en oordeel niet te snel, weet dat we gelijk zijn, hoezeer je de ander ook minacht of bewondert.

Have supercalifragilisticexpialidocious fun in 2016:)

Het economisch voordeel van invalide zijn

De aanleiding: een post op Facebook van Marcel Kolder

Ik maak maar zelden mee dat validen jaloers zijn op invaliden en gek genoeg vind Marcel zo maar een goed voorbeeld.

Het probleem van ons economische denken is dat iedereen altijd alles ziet als een kostenpost. Zodra je denkt aan een opbrengstenbron verandert het.

Neem een ui en een tomaat. Het is allebei groenten. De één groeit onder de grond, de ander erboven. Iemand eet de ui een ander eet de tomaat. Voordat iemand hem eet, hebben er heel veel mensen iets aan de ui en de tomaat verdiend. Van boer tot supermarkt.

Gek eigenlijk want de natuur zorgt gratis voor tomaten en uien. Tomaten zijn in de winkel duurder dan uien. 1 Tomaat geeft meer mensen een inkomen dan 1 ui. Beiden zijn goed voor de economie. So far, so good.

Neem nu een valide en een invalide. Ze worden geboren, ze leven en ze gaan dood. Invaliden lijken in alles op validen. Toch is een invalide duurder dan een valide.

Dat zit zo. Invaliden kunnen minder zelf en hebben meer hulp nodig. De invalide is dus een veel betere business case dan een valide. Waarom? Nou de invalide verschaft dus meer werkgelegenheid. Gelukkig kan een valide de invalide altijd helpen. Dat doen we ook. Tenslotte zijn we mensen. Invalide en valide zijn ook beiden goed voor de economie.

Overigens, schijn bedriegt. Neem Bill Gates of Koning Willem Alexander. Bill Gates is veel duurder dan Koning Willem Alexander. Beiden zijn valide Toch heeft Bill Gates iets meer hulp nodig om van Microsoft een succes te maken dan Koning Willem Alexander nodig heeft om van Nederland een succes te maken.

We kunnen dus gerust stellen: hoe duurder iemand is, hoe minder hij zelf kan. Of je valide of invalide bent maakt daarbij niet veel uit. Als je wilt weten wat de kosten zijn en wat de opbrengsten zijn moet je gewoon even nadenken en hoe meer het kost hoe langer het duurt om de business case te begrijpen.

Of het nu een ui is of Bill Gates, wat hij kost levert hij ook op voor de economie.

Waarom is het logisch? De behoefte aan geld komt rechtstreeks voort uit de behoefte aan liefde en aandacht. De regel is dat als je meer nodig hebt, je een manier moet zien te vinden hoe je meer kunt ontvangen. Het leven is makkelijker als je al genoeg hebt, dan kun je misschien wel met meer weggeven of met veel minder ontvangen toch alles doen.

Ben jij een masochist?

Shit happens. Better to have loved and lost than to never have loved at all. Dit raakt de kern van de angst. Als ik van die vluchteling ga houden houdt hij zij dan ook van mij. In de psychologie wordt dat aangeduid als het prisoners dilemma. We zijn banger voor straf dan voor het missen van een beloning.

Terroristen en fundamentalisten bestaan, ze zijn facistisch, sadistisch of despoot. De meeste mensen op aarde zijn niet fundamentalistisch of terroristisch. Zorg je niet voor vluchtelingen, dan is het risico aanwezig dat ze het wel worden, omdat ze achter een sterke fundamentele leider die het terrorisme niet schuwt gaan schuilen.

Nederlanders doen het net zo en kiezen dan voor de harde hand, beperking van vrijheid en een rechtse oplossing. Onderdrukken en terugsturen. Dat is een laffe keuze in het prisoners dilemma. Het is het verraad aan de vluchteling die geen kwaad in de zin heeft.

Omarmen en verwelkomen heeft ook risico's. Halen we het paard van Troje binnen? We moeten daarin voorzichtig zijn en moedig. Geef vluchtelingen een kans. Iemand is pas schuldig als zijn misdaad bewezen is. Beschouw de misdaad van de enkeling niet als een misdaad van de groep. Die enkeling is waarschijnlijk of dom, of opgejut, of ten einde raad, of die fundamentalist, of  een terrorist. Zorg dat hij/zij geen aanhang krijgt.

De lef die we moeten tonen in dit dilemma is het lef om mensen lief te hebben met het risico dat we af en toe bedrogen zullen worden. Toch is de beloning van liefde meer waard dan de angst voor straf. Wie in angst leeft straft alleen en voortdurend zichzelf. Dat doet alleen een masochist.

Penny wise pound foolish

Week van de Duurzame mode

Het is de week van de duurzame mode. Ik begrijp het niet, ik begrijp het niet. Wat doen we verkeerd? Mijn vrienden en vriendinnen vinden duurzaam te duur, ze verklaren me voor gek, ze vinden me dom en ze hebben medelijden met me. Mijn vrienden en vriendinnen die op de kleintjes letten, kopen bij H&M, Wehkamp, Factory Outlet of bij een 'pop up store' met dumpprijzen.

Er is een heilige oorlog gaande in Nederland. Een tachtigjarige economische oorlog. Een oorlog die enorme schaarste creëert op onze planeet. Een oorlog die onzichtbar alles in de wereld drijgt te vernietigen. Een oorlog die hele gezinnen in de ellende stort van hoge werkeloosheid, uitbuiting, slavernij en leven in armoede. Het is de oorlog van de heilige laagste prijs.

Ik zie goede ondernemers en onderneemsters die het licht hebben gezien, ze hebben gekozen voor duurzaamheid. Ze zijn er vroeg bij geweest. Ze hebben tijd en geld geïnvesteerd om de wereld te redden. People, planet, profit. Een eerlijke economie, waarin het geluk van mensen centraal staat. Waarin we goed omgaan met de natuur en onze grondstoffen, waar iedereen in de keten een eerlijke prijs krijgt voor goede kwaliteit. Wie wil dat nou niet?

Wat gaat er dan mis? Het leven is vaak veel simpeler dan mensen denken. Het wordt pas duidelijk als je je eigen gedrag onder de loep neemt. We denken dat we dom zijn als we iets meer betalen. Op een feestje draagt iemand anders dezelfde jurk voor half geld. Dan kan je wel door de grond zakken. We voelen ons dom, zielig en gek. Dat willen we niet. Dus gaan we koopjes jagen.

En wat is het effect van goedkoop? We weten dat Wehkamp en Zalando op bankkrediet bezig zijn hun totale distributie te mechaniseren en te robotiseren. De arbeider moet uit de keten. De mens is de duurste factor in de economie. Kleding laten we maken in lage lonen landen onder erbarmelijke arbeidsomstandigheden. Vervolgens verbranden we veel brandstof om de producten naar hier te brengen.

In het Westen aangekomen proberen we het met zo min mogelijk inzet van mensen af te leveren bij de klant. Meer voor minder. Meer voor minder. Dat is niet goed voor people, laat staan voor de planet. Maar wat boeit het. Ik wil niet meer uitgeven dan een ander en ik wil het maximum halen uit mijn geld. Het is de verkeerde profit.Wehkamp en Zalando gebruiken vieze diesels met chauffeurs die onderbetaald worden in payroll contracten. Als we het product niet willen gaat het weer terug, kilometers en nog eens kilometers. Niet goed voor de planet.

Wat is duurzaam voor jou? De profit? Je voelt je maar heel even happy, tot na één of twee keer wassen een product niet lekker blijkt te zitten. Omdat het zo goedkoop is koop je er teveel van. Je kast hangt er vol mee. Je moet ook iedere dag iets nieuws als het goedkoop is en uiteindelijk ben je meer geld kwijt.

Heel langzaam dringt het tot ons door. Met profit wordt de eerlijke profit voor de maker bedoeld (kwaliteit, duurzaamheid), niet de valse profit van de klant (lage prijs). Die gedachte kalmeert me. Ik weet dat de tijd gaat keren. Mensen stoten zich maar een paar keer aan dezelfde steen, en komen dan altijd weer bij hun verstand. Er komt een nieuwe Gouden Eeuw.

Ik zeg, het komt goed. Als de drukte over Zwarte Piet en de slavernij van gisteren weer voorbij is, komen mensen er vanzelf achter. De crisis? De slavernij? De milieuvervuiling? Dat zijn wij. Iedereen is slavendrijver. We laten ons gek maken door de media. We moeten stoppen met ons domme pessimistische gedrag. We willen niet meer zielig zijn. We willen pound foolish zijn in plaats van penny wise. We willen lijken op de Sint, niet op Zwarte Piet.

Een duurzame samenleving kost iets, maar dan heb je ook wat. Bijzondere kleding met een verhaal. Een mooiere jurk, die goed blijft in de was en die bewondering oogst van anderen omdat hij iedere penny waard is. We gaan meer geld gunnen aan de ondernemer die dat ook zo ziet en minder aan de ondernemer die er een zootje van maakt. We houden van een lege opgeruimde kast en niet lang nadenken over wat we aandoen. Alleen maar voordelen dus.

Penny wise voor de klant is pound foolish voor people, planet en profit. Al die werkeloosheid in Nederland. Veroorzaken we zelf. Dat is niet goed voor de people in Nederland, niet voor de werkloze en niet voor de belastingbetaler. Het is ook niet goed voor de people elders. Lage prijzen zijn nergens goed voor.

Alles is liefde. Ook onze economie en een eerlijke prijs. Alleen jij kan de wereld veranderen door de keuzen die jij maakt. Of vrij vertaald naar JFK, het is niet: wat kan de wereld veranderen voor mij? Het is: Wat kan ik veranderen voor de wereld?

Prijzen in natura

Zojuist heeft de Postcodeloterij vier koffers afgeleverd. Twee voor ons en twee voor de buren. Lege nieuwe koffers welteverstaan. Waar de geldprijs is, is een groot raadsel....

Iedere maand koop ik twee loten. Je weet het niet..., snel rijk worden lost veel problemen op. Ik doe het al jaren zonder resultaat. Vroeger nog wel eens vijf of tien euro gewonnen.

Meedoen aan de loterij herinnert mij er telkens aan dat leven vol kansen en risico's is. Dat toeval in ons bestaan een grote rol speelt en dat niet meedoen aan het leven, het rad van fortuin geen optie is. Dus braaf stort ik iedere maand mijn geld.

Ik mag de gegeven koffers natuurlijk niet inkijken. Het is een gegeven paard. Maar goed dan herinner je je het verhaal van Troje en dan denk je toch even spieken. Leeg dus. Niets nada niente. Gelukkig veen kofferbom.

Soms vraag ik mij af wat ze bij de postcodeloterij denken? Mijnheer van den Donk zal blij zijn met de koffers. De koffers zijn van het merk, uh, Postcodeloterij. Prachtig in de huiskleuren en de huisstijl Postcodeloterij.

Nu krijg ik wel eens een sigaar uit eigen doos van mijnheer Rutte, maar die geeft dat dan wel in 1000 klinkende vrij besteedbare Euro's. Hier krijg ik een sigaar uit eigen doos van een marketing expert in de top van de Postcodeloterij met te weinig budget.

Weet je wat dacht hij. Ik vraag Samsonite (of wie dan ook) om koffers met korting, die betaal ik met de geldprijs van mijnheer van de Donk, dan gebruik ik mijn budget voor de styling van die koffer. En als mijnheer van den Donk dan op vakantie gaat is hij mijn ambassadeur. Mijnheer van den Donk heeft vast nog nooit zo'n mooie koffer gehad voor zo'n zachte prijs.

Nou Postcodeloterij bedankt. Ik had al koffers. Wat moet ik hier nou mee? U weet ik ben milieubewust. U weet ik ga die koffers gebruiken. U weet dat ik niets weggooi. Toch ben ik woest. Woest over uw arrogantie. Woest over uw list en bedrog. Woest over het feit dat u mij vrijheid ontneemt.

Ondertussen ben ik blij voor de arbeiders bij de kofferfabrikant. Zij hebben tenminste wat geld verdiend. Ik hoop een eerlijk loon. Dan ben ik weer woest over de directie bij de kofferfabrikant. En zo kan ik nog wel even doorgaan tot ik van woest via rouw en verdriet weer tot rust kom.

Straks sta ik slaafs in de rij bij de douane. Tussen alle andere slachtoffers met dezelfde koffers. Zal ik glimlachen, zal ik huilen, zal ik opnieuw in woede uitbarsten. Ik weet het niet. De marketing expert bij de Postcodeloterij is dronken aan de macht, hij is stout en dom en gek en uiteindelijk gewoon zielig. Ziek van geldzucht verspilt hij kostbare grondstoffen vrijheid en geluk van mensen.

Oh was ik zelf maar dom dan was ik zijn blije ambassadeur met twee mooie koffers in de rij naar een geweldig vakantieoord. Thailand bijvoorbeeld. Waar iedereen je dan vraagt waar koop je die koffers?

Sorry dat weet ik niet zeg ik dan. Nee als je geen NL-postcode hebt kan je niet meedoen. Ja u kunt natuurlijk een huis kopen of huren in Nederland... Een postbus? Hm ik weet niet of je dan in aanmerking komt voor de straatprijs...

Wat zijn dromen?

"De meeste dromen zijn bedrog", zong Marco Borsato in 1995.

Niet iedereen droomt en niet iedereen die droomt vindt dromen leuk. Vroeger dachten mensen dat dromen voorspellingen bevatten. In de Griekse en de Egyptische mythologie en in de Bijbel en de Koran zijn verhalen te vinden waarin dromen belangrijk zijn. Niet alleen mensen dromen, dieren dromen ook.

Wetenschappelijk gezien is een droom een verzameling indrukken bestaande uit beelden, geluiden, gevoelens en gedachten die ons meestal tijdens de remslaap (diepe slaap) overvallen. Dromen zijn van korte duur. Niet iedereen kan zich herinneren wat hij of zij gedroomd heeft. Vaak komen in dromen herinneringen voor van wat je overdag of in je leven hebt meegemaakt.

Dromen worden door de meeste mensen beschouwd als fantasie of in ieder geval niet reëel. Uit overlevering weten we dat vroeger aan dromen voorspellende functies werden toegedicht. Nog recent waren psychologen als Freud en Jung ervan overtuigd dat dromen functies kunnen vervullen bij persoonlijke verwerkings en veranderprocessen.

De reden dat de meeste dromen als fantasie bestempelen is dat er gekke dingen kunnen gebeuren in dromen. Mensen kunnen bijvoorbeeld vliegen of veranderen van gedaante. Begrippen als ruimte en tijd zijn niet constant en vermengd. Dromen stellen ons voor raadsels. Er bestaan ook dromen waarin de dromer zich bewust is dat hij droomt. Dit is zelfs te oefenen, waardoor mensen hun dromen kunnen onthouden en opschrijven of navertellen.

Over wat een droom is of waarvoor hij dient bestaan slechts vermoedens. Bekend is dat in dromen nieuwe ideeën ontstaan. Dit komt omdat de hersenen 's nachts onlogisch en associatief werken. Tussen je belevenissen, je ervaring en je kennis worden nieuwe verbanden gelegd, die de hersenen overdag niet kunnen maken.

Dromen heeft in onze tijd een directe relatie met innovatie. Grote moderne snel groeiende bedrijven als Google en Apple onderkennen het belang van dromen. Werkplekken hebben daar nieuwe vormen gekregen en mensen kunnen daar bij wijze van spreken slapend geld verdienen. Natuurlijk is een droom maar een begin.

Om van dromen realiteit te maken is denkwerk nodig. Mensen moeten met elkaar in gesprek om hun dromen te begrijpen. In de jaren zestig is creativiteit als belangrijk middel om vooruit te komen in het leven ook in het onderwijs erkend. Van dromen naar doen is een kwestie van durven, delen en denken.

Vrijwel alles in het leven is gestuurd door dromen. Onze wetenschap, onze economie, ons geloof, onze overheid, zonder een visie of een missie is niets in het leven mogelijk. Martin Luther King is onsterfelijk geworden door zijn toespraak 'I have a dream'. Ghandi leefde zijn droom: 'Be the change you want to see in the world'. Obama won zijn eerste verkiezingen in 2008 met de simpele woorden 'Change we can believe in.... Yes We Can'. Dromen inspireren ons.

Dromen wekken ook onze angst op. Mensen van alle leeftijden worden soms badend in het zweet wakker van hun dromen en nachtmerries. Dromen lijken op hallucinaties. Dromen worden opgewekt met drugs. Dromen inspireren mensen niet alleen tot het goede, ze inspireren ook tot het kwade.

De wetenschap voelt zich door dromen bedreigd en zet ze weg als fantasie of waanzin. In het geloof worden dromen geschaard onder het werk van de duivel. De overheid ziet in dromen anarchisme, vrijbuiterij en terrorisme die de samenleving kunnen ontwrichten. In de economie wordt de creativiteit van nieuwe bedrijven eerst weggehoond als geldklopperij of economische bubbels.

Maar de kracht van dromen is groter dan de kracht die de droom probeert te onderdrukken. De droom overvalt ons iedere nacht weer. En gelukkig maar....

Want Marco zong ook: "Zo één keer in de zoveel tijd komen dromen uit".

Over veranderen en verbeteren

Veel bedrijven, overheden, mensen hikken aan tegen veranderen. We zijn snel ontevreden. En in de veranderingen die plaats vinden zien we niet de gewenste verbetering. Wie iets wil veranderen moet bereid zijn te geven en te nemen. Veranderen is iets verplaatsen in ons ecologisch evenwicht. De zon gaat niet harder schijnen, het gaat niet meer of minder regenen als de mens iets verandert. Maar je kunt regen opvangen en gebruiken als drinkwater en je kunt een zonnestraal omzetten in electriciteit of warmte of iets waarmee je jezelf kunt voeden. Mensen veranderen alles wat ze willen voor zover dat binnen hun vermogen ligt. 

Waarom is het dan zo moeilijk om iets te veranderen aan onszelf of aan ons bedrijf of aan onze samenleving? Dat heeft denk ik te maken met hoe we anderen en onszelf beoordelen. Onze persoonlijke gedachten over goed en kwaad bepalen in hoge mate hoe we doen en wie we zijn. Psychologen zeggen dat bij wijze van spreken 90% van wie we zijn in ons onderbewustzijn zit. Daardoor is het moeilijk veranderbaar. Je kunt het niet zien, zelfs niet als je in de spiegel kijkt. Een klap die je op vierjarige leeftijd hebt gehad van je vader kan onderbewust nog steeds een betekenis voor je hebben. Er zijn mensen die dit onderbewustzijn onderzoeken en proberen te observeren via allerlei methoden. Hypnose, Tarotkaarten, astrologie, biechten en allerlei methoden uit de psychologie tot dierproeven toe. Een mens is een natuurlijk wezen. Voor een deel is ons gedrag geautomatiseerd of instinctief. Ons denken bepaalt bij wijze van spreken maar 10% van wie we zijn en wat we zijn. Of hoe we kijken naar ons eigen gedrag.

Als we iets in ons gedrag willen veranderen moeten we persoonlijke keuzen maken. Keuzen waar we lef voor nodig hebben. Keuzen die ons bang maken. Je moet van 90% 10% maken en van 10% 90%. Keuzen die we gek vinden of stout. Keuzen die dom lijken of zielig. Veranderen betekent risico nemen.Je moet de psychologie, sociologie, cultuur, economie als bijgeloof durven zien. Je haren in de wind gooien en ondanks alles jezelf uniek durven vinden.

Dat is niet makkelijk. Want als je iets verandert aan jezelf, zal er ook iets veranderen aan hoe mensen naar je kijken. Onze grootste angst is angst voor de angst. 'Nee hoor ik ben niet bang' zeggen we dan. Of 'Nee hoor ik schaam me nergens voor'. Leugentjes om bestwil. Om onszelf of anderen te beschermen. En ook daar zit weer een angst. Een (ver)bindingsangst. Met wie voel jij je verbonden en wie wil je als vriend behouden. Zo zal een politicus een leugen niet uit de weg gaan als hij daarmee zijn kiezer kan behouden. Veranderen is eerlijk zijn tegen jezelf en tegen anderen. Kritiek of een klacht niet ervaren als een aanval, maar als een tip of een advies, iets dat je kan gebruiken of naast je neer mag leggen. 

Veranderen heeft heel veel te maken met vrijheid, gelijkheid en broederschap. Ieder is vrij om te veranderen als anderen daarvoor de ruimte/vrijheid geven. Broederschap betekent verbonden blijven ook als iemand moeite heeft om de waarheid te vertellen tegen zichzelf of tegen anderen. Het kost tijd om tot inzicht te komen. Wij besturen elkaar niet. Wij besturen alleen onszelf. We zijn ook geen computers waarvan je de software even wisselt. En hoewel een ander een slechte invloed op jou kan hebben, maakt hem of haar nog niet tot een computervirus die jouw harddisk even wist en je verandert in een willoze zombie of slaaf. Mensen maken zichzelf van alles wijs om maar niet te hoeven veranderen. Een oorzaak buiten jezelf zoeken is voor veel mensen de gemakkelijke oplossing. Pessimisme is achterover kunnen leunen. 

Toch is verandering iets heel natuurlijks en gemakkelijks dat we aan de lopende band, iedere dag, ieder uur, ongemerkt en onderbewust doen. Ouder worden is veranderen, wijzer worden is veranderen, leren is veranderen, ontslagen worden is veranderen, TV kijken is veranderen, facebooken is veranderen, groeien is veranderen, krimpen is veranderen. Als je geen verandering ziet kijk je in een spiegel van ontevredenheid/pessimisme. Die ontevredenheid komt voort uit het niet willen accepteren van wat je ziet. Een verandering is iets anders dan een verbetering. Verandering is objectief. Aan verbetering hangt een waardeoordeel en is subjectief. 

Wil je een positieve waardering kunnen geven aan een verandering dan moet je je gedrag richten, inrichten voor je iets van verandering kunt verrichten. Want dan kun je pas meten wat je ziet. Plan en uitvoering. Alignment. Je kunt ook rustig stellen dat iedereen die nooit een verandering ziet een dictator is die alles wil bepalen. Samen richting bepalen zonder een leider of een plan is moeilijk tot onmogelijk. Een plan maakt de lotsverbondenheid en bepaalt de rollen, taken en bevoegdheden die iedereen heeft daarbinnen. Lotsverbondenheid betekent een beperking en bedreigt onze vrijheid en onze gelijkheid. 

Zonder structuur en zonder plan heeft en houdt ieder zijn eigen oordeel en ziet iedereen een andere verandering of geen verandering. Een plan kan de in de samenleving allerlei vormen aannemen, zoals van een wet, een geloof, een wetenschap, een bedrijfsplan, een veranderplan, een bucketlist, een boodschappenlijst of een verkiezingsprogramma. Zonder plan is er geen regel, geen broederschap of lotsverbondenheid. Dus tussen vrijheid en lotsverbondenheid en gelijkheid zit altijd spanning. Tijdens de verandering kunnen we naast de werkelijkheid ook nog het plan wijzigen, ons beeld van de werkelijkheid en ons beeld van onszelf. Die enorme vrijheid en het feit dat we daarin gelijk zijn of gelijkwaardig zijn, maakt veranderen moeilijk. Zelfs SMART kan daardoor STUPID worden.

De vraag of verandering mogelijk is is makkelijk te beantwoorden met ja. De verandering als een verbetering zien is afhankelijk van een gezamenlijk kader of een plan. Onszelf veranderen is het moeilijkste van alles, omdat iedereen daarin zijn eigen vrijheid en verantwoordelijkheid heeft en mag nemen. Is de samenleving dan nog maakbaar? Is je bedrijf nog bestuurbaar? Kan jij zelf nog iets leren? 

Ik zeg drie keer ja Dat komt vooral omdat ik een optimist ben, ik zie altijd een glas dat halfvol is. Dat komt niet vanzelf. Als ik een half leeg glas zie besluit ik dat het half vol is. Het is een keuze. Gelukkig wordt je niet, gelukkig moet je willen zijn. Als je niet gelukkig bent, is verandering gedoemd te mislukken in je hoofd. Niemand zal ooit iets van je pogingen ervaren of zien. Pessimisme slaat alles dood.Een optimist kiest altijd de moeilijke weg. Pessimisme is gemakkelijker. Je geeft op voor je bent begonnen en als het is geëindigd zie je geen verbetering.

Wat ben jij en wat wil jij zijn? Een optimist of een pessimist? Denk jij dat je de wereld kunt verbeteren te beginnen met hoe je ertegenaan kijkt? Of laat je je liever lijdzaam leiden door je diepe onderbewustzijn, waarvoor anderen verantwoordelijk zijn. Change je 10 naar 90. Pak je verantwoordelijkheid en begin vandaag.